Danny Kalkhoven over pinhole fotografie

Op donderdagavond 11 april 2024 komt Danny Kalkhoven als gastspreker langs bij fotoclub de Sluiter en neemt ons mee in de wereld van pinhole fotografie. Bekijk zijn site 'http://lensloos.nl'
 
Danny begint bij de camera obscura, de voorloper van onze fototoestellen. Een camare obscura is een donkere kamer waar in een van de wanden een klein gaatje is gemaakt. Het licht van buiten komt door het gaatje binnen en wordt ondersteboven geprojecteerd op de tegenoverliggende wand. Danny vertelt over een aantal kunstzinnige projecten met de camera obscura; onder andere hotelkamers met afgeplakte ramen, een oude camperbus, een reiskoffer of zelfs een gitaar. Zoveel dingen die je als camera obscura kan gebruiken.

Je kan de projectie vastleggen op fotopapier, op een filmrol maar ook op de sensor van een digitale camera. Een aantal verschillen tussen een pinhole foto en een foto door een lens:
Met een pinhole heb je een veel kleinere opening (F-waarden zijn vaak 150 of 200). Hierdoor krijg je meer scherptediepte en moet je veel langer belichten.
De langere sluitertijden maken dat het resultaat vaak moeilijk voorspelbaar is, maar nodigen ook uit om daar mee te spelen. Mensen die een deel van de belichting stilstaan en daarna weggaan zijn als een soort spookbeeld te zien.

Een van de foto's die Danny laat zien is van een trap op station Brussel. Het wemelde daar van de mensen maar door de lange belichtingstijd en omdat niemand op de trap bleef stilstaan is alleen de trap te zien zonder mensen. Op de achtergrond boven de trap zijn nog wat figuren te zien die wat langer op hun plaats zijn blijven staan. Bij een lensfoto is het deel dat wel scherp is, duidelijk scherper dan bij een pinhole foto. Dit is dan een vaak gehoord commentaar dat pinhole foto's niet zo scherp zijn. Een beeld met veel contrast erin zal overigens scherper overkomen. Bij de keuze van je onderwerpen kan je hier rekening mee houden. Omdat je bij de pinhole fotografie veel meer scherptediepte hebt, zullen onderwerpen dicht bij de camera even scherp overkomen als onderwerpen in de verte.

Er is ook een extreme tak van pinhole fotografie waarbij een maanden lange belichting plaatsvindt. Je ziet in zo'n opname bijvoorbeeld dat de zon gedurende het jaar een steeds hogere of lage baan volgt. De opname gebeurt op fotopapier dat zo lang wordt belicht dat het niet meer ontwikkeld hoeft te worden. Het wordt direct gescand en valt daarna uit elkaar. Voorbeelden van dergelijke extreme belichtingen zijn te zien op 'https://www.jeffmcconnell.net/solargraphs'

Danny heeft twee pinhole-lensdoppen meegenomen, een met een Canon-vatting en een met een Nikon vatting zodat we in de pauze zelf kunnen spelen op onze zelf meegenomen digitale camera's. Een nieuwe camera waar nog geen lens op zit heeft een bodycap om o.a. stof buiten te houden. Als je daarin een heel klein gaatje prikt, dan heb je een pinhole camera. Een gaatje van 0,2mm is gebruikelijk en het liefst zo glad mogelijk zonder karteltjes. Je kan ook een groter gat (ca. 3mm) boren en daarop een speciaal geprepareerde pinhole plakken. Danny heeft een aantal meegenomen waar met een laser een klein gaatje in een dun stukje koper is geboord en die we voor €5,= konden kopen. De apparatuur bij pinhole fotografie is niet zo duur en dat maakt dat je eerder gaat experimenteren op een plek waar je dat met je dure spiegelreflex niet zo snel zou doen.

Een andere Brussel foto heeft Danny de camera in de vensterbank van zijn hotel geplaatst en de opname gestart voordat hij ging eten. Bij terugkomst werd de opname gestopt. Er is een magische belichting door de blauwe lucht tijdens het begin van de opname en de lampjes en schaduwpartijen op de gebouwen.



Het was een zeer inspirerende lezing en een echte aanrader. Een aantal clubleden hebben ook zo'n geprepareerde pinhole van Danny gekocht. We zijn benieuwd naar hun experimenten.

Tekst: Steven Oterdoom
Pinhole foto’s afkomstig van de site van Danny Kalkhoven 'http://lensloos.nl'